orgels

Categorie: activiteiten van beide kerken

(Knipscheer-)Orgel van de Herv. of Oude Ursulakerk Warmenhuizen

foto: Arjen Leistra

In 1864 bouwde Hermanus Knipscheer II (1802-1874) een nieuw orgel voor de Oude Ursulakerk. Volgens Grégoir kwam het in de plaats van een instrument van J.S. Strümphler dat sinds ca. 1822 in Warmenhuizen aanwezig geweest moet zijn. De inspeling vond plaats op 3 juli 1864 en werd verzorgd door de examinator J.H.A. Ezerman, organist van de Grote Kerk van Alkmaar. Het front van dit orgel heeft veel overeenkomsten met de Knipscheer-orgels in Nijbroek (1861) en Baambrugge (1863).

Het orgel is vrijwel ongewijzigd bewaard gebleven. In 1997 vond een restauratie plaats door Flentrop Orgelbouw. Het instrument klinkt opmerkelijk ouder dan men van een orgel uit 1864 mag verwachten. Waar veel orgelmakers uit die tijd, zoals bijvoorbeeld Witte en Kam, hun orgels veelal een donker en sonoor geluid meegeven, is de Knipscheerklank naast warm vooral helder en ruig. Het orgel leent zich dan ook goed voor muziek uit de 18e eeuw, bijvoorbeeld C.P.E. Bach. Maar ook nóg oudere composities én kleine werken uit de 19e en 20e eeuw laten zich goed vertalen.

Dispositie:

HOOFDWERK C-f3                              BOVENWERK C-f3
Prestant 8'                                         Bourdon 8'
Roerfluit 8'                                        Viool 8'
Octaaf 4'                                           Prestant D 8'
Octaaf 2'                                           Prestant 4'
Mixtuur 3-4 st.                                  Openfluit 4'
Cornet D 4 st.                                   Gemshoorn 2'
Dulciaan B 8'
Trompet D 8'

 Koppel HW-BW
 Ventiel
 Aangehangen pedaal C-d3

Samenstelling vulstemmen:
Mixtuur     C            c             c1          c2
              1 1/3'       2'             4'         5 1/3'
                1'          1 1/3'       2 2/3'        4'
               2/3'         1'             2'         2 2/3'
                                            1 1/3'        2'

Cornet c1 4' - 2 2/3' - 2' - 1 3/5'

Toonhoogte: a1 = 435 Hz
Temperatuur: evenredig zwevend

Koororgel van de Oude Ursulakerk

Het koororgel is een positief, vervaardigd door D.A. Flentrop in 1962. Dit type orgel werd door de bouwer in de jaren '50 en '60 van de vorige eeuw in serie gebouwd.
Het orgel heeft een aantal jaren in de Stadsgehoorzaal van Leiden gestaan, in afwachting van de plaatsing van het grote orgel aldaar. In 1967 is het in de aula van het Blaise Pascalcollege in Zaandam terechtgekomen. Nadat de kerkgemeenschap, die de Zaanse aula huurt, een groter instrument van Hendriksen & Reitsma ingebruik had genomen, werd het Flentrop-orgel overcompleet. In 2005 is het in bruikleen gegeven aan de Oude Ursulakerk te Warmenhuizen. Vrijwilligers hebben in begin 2006 de overplaatsing verricht. Het koororgel is een sprekend voorbeeld van de toenmalige neobarokke stroming in de orgelbouw met als kenmerk een zeer heldere klank.
In het front – voorzien van luiken – staan de roodkoperen pijpen van de Prestant 4 '. Het instrument speelt een belangrijke rol in de begeleiding van de Ursulacantorij.

De dispositie luidt als volgt:

MANUAAL C-g3
Holpijp 8'
Quintadeen 8'
Prestant 4'
Roerfluit 4'
Gemshoorn 2'
Mixtuur 2 st.

Aangehangen pedaal C-d1

Orgel van de Hervormde kerk Dirkshorn:

Lodewijk Ypma vervaardigde in 1870 een orgel voor de toen pasgebouwde kerk van Dirkshorn. Hij inspireerde zijn ontwerp van de orgelkas waarschijnlijk op de instrumenten die zijn broer Dirk aan Lemmer en Midwoud had geleverd. In 1915 vond er een ingrijpende wijziging plaats door H.W. Flentrop. De mechanische toetstractuur verving hij door pneumatische, het bovenwerk werd in zwelkast geplaatst en er werd een pneumatisch vrij pedaal toegevoegd voorzien van Subbas 16' en Violonbas 8'. Op het bovenwerk moest de Salicet 4' plaats maken voor een Voix Céleste 8'.

In 1974 en 1997 voerde Flentrop Orgelbouw deelrestauraties uit waarbij het orgel in grote lijnen werd teruggebracht in de oorspronkelijke staat. Pneumatiek, vrij pedaal, zwelkast en Voix Céleste moesten daartoe het veld ruimen. Een nieuwe mechanische tractuur werd aangelegd. In vergelijking met het Knipscheer-orgel van de Oude Ursulakerk te Warmenhuizen klinkt dit orgel veel romantischer. Dat de Ypma's van rooms-katholieke huize waren zal zeker aan het milde en wat gepolijste klankbeeld hebben bijgedragen.

Dispositie:

HOOFDWERK C-f3                      BOVENWERK C-f3
Bourdon 16'                               Prestant 8'
Prestant 8'                                Roerfluit 8'
Holpijp 8'                                  Viola di Gamba 8'
Salicet 8'                                   Roerfluit 4'
Octaaf 4'                                   Salicionaal 4'
Fluit 4'                                      Speelfluit 2'
Quint 3'                                    Vox Humana 8'
Octaaf 2'
Mixtuur 3-4 st. (in werkelijkheid 2-5 st.)
Cornet D 4 st.
Trompet 8'

Koppeling HW-BW
Aangehangen pedaal C-c1

Samenstelling vulstemmen:
Mixtuur      C         c        c1        c2          c3
                 2'      2 2/3'     4'      5 1/3'        8'
              1 1/3'     2'      2 2/3'     4'         5 1/3'
                         1 1/3'     2'      2 2/3'        4'
                                   1 1/3'      2'         2 2/3'
                                                               2'

Cornet     c1 8' – 4' – 2 2/3' – 1 3/5'

Toonhoogte: a1 = 435 Hz
Temperatuur: evenredig zwevend

Rien den Hertog, vaste organist van de Hervormde kerk Dirkshorn:

Sinds 2007 heeft de Hervormde kerk van Dirkshorn een nieuwe, vaste organist.
Rien den Hertog volgde Dirk Korf op die vele jaren het kerkorgel van deze kerk, in 1870 gebouwd door Lodewijk Ypma, bespeelde.

Rien den Hertog werd in Delft geboren en door zijn moeder al vroeg met zang en orgelspel vertrouwd gemaakt. Op 12 jarige leeftijd nam hij orgelles bij Leedert Hart, organist en stadsbeiaardier van Delft. Later vervolgde hij zijn studie bij Jan van den Berg, vaste organist van de Nieuwe of St. Ursulakerk te Delft. In het kader van de regeling voor kerkmusici van de Nederlandse Hervormde Kerk studeerde hij liturgie en orgel bij Nico Verrips en Stef Tuinstra en behaalde in 1990 zijn bevoegdheid als kerkmusicus.
In Hardenberg werd hij vaste organist en later één van de vaste bespelers van het Schreurer-orgel in de Nederlandse Hervormde kerk te Ommen. Vanwege zijn voorliefde voor oude muziek (renaissance en barok) nam hij deel aan verscheidene orgelconcoursen voor amateurs. Zo bespeelde hij de orgels te Leens, Appingedam, Uithuizermeden, Delft en Warmenhuizen (Muziekfestival 1997 en 1998). In 2006 gaf Rien den Hertog, op verzoek van de culturele commissie van de Hervormde kerk te Dirkshorn, een orgelconcert op het fraaie Ypma-orgel van deze kerk.
Na enige keren een kerkdienst te hebben begeleid, is hij door de toenmalige organist Dirk Korf aan de Kerkrentmeesters van de Hervormde Gemeente Warmenhuizen-Harenkarspel (Dirkshorn e.o) als de nieuwe, vaste organist van de Hervormde kerk te Dirkshorn voorgedragen.
In februari 2007 volgde zijn benoeming. Naast de begeleiding van de erediensten, verzorgt den Hertog ook orgelconcerten in de monumentale kerk van Dirkshorn.